Papaya

Papaya

Papaya
Papaya, Carica papaya (kavun a─čac─▒) bitkisinin meyvesi ve Carica cinsinin bir ├╝yesi.

Papaya’n─▒n ana vatan─▒n─▒n G├╝ney Meksika ve Orta Amerika oldu─ču san─▒lmaktad─▒r. Ona “kavun a─čac─▒” meyvesine de, kavun a─čac─▒ yemi┼či denmektedir. ├ç├╝nk├╝ papayan─▒n bir ├že┼čidinin meyvesinin g├Âr├╝n├╝m├╝ kavuna benzese de, tad─▒ balkaba─č─▒na yak─▒nd─▒r. Papayan─▒n, Hawaii,Tayland ve Meksika olmak ├╝zere ├╝├ž ├že┼čit tan─▒nm─▒┼č t├╝r├╝ vard─▒r, bununla birlikte Maridol Papaya, C├╝ce Papaya, Florida Jack Papaya, ├çilek Papaya gibi ba┼čkaca t├╝rleri ve k├╝lt├╝r ├že┼čitleri de mevcuttur. Hawaii ├že┼čidi olgunla┼čt─▒─č─▒nda, kabu─ču sar─▒ renkte olan armut bi├žimindeki meyvelere sahip olmaktad─▒r ve bu meyvelerin eti de, parlak portakal renginde ya da pembemsi olmaktad─▒r. Tam ortas─▒nda k├╝├ž├╝k siyah tohumlar bir arada bulunmaktad─▒r. Meksika ├že┼čidi ├Âtekilerden daha b├╝y├╝k meyvelere sahiptir. Her bir meyve yar─▒m metre boyundad─▒r ve yakla┼č─▒k 5 kg gelmektedir. Tayland t├╝r├╝ papayalar ise daha ├žok diyet salatalar─▒ ve ├že┼čitli yemeklerin yap─▒m─▒nda kullan─▒lmakla her ne kadar da─č papayas─▒ veya babako gibi akrabalar─▒ kadar olmasa da di─čer carica papaya t├╝rleri i├žinde so─ču─ča dayan─▒kl─▒─č─▒ ile bilinmektedir.

Tarih├žesi
Yapraklar─▒ y─▒ld─▒zvari ve geni┼č, kenarlar─▒ ise di┼člidir. Bu yapraklar kopar─▒ld─▒klar─▒ vakit saplar─▒ndan incir gibi bir s├╝t akar. Uzun ve yuvarlak yap─▒l─▒ meyveleri veren yayg─▒n iki ├že┼čidi vard─▒r. Uzun ├že┼čidi daha tatl─▒d─▒r. Bir a─ča├žtan y─▒ll─▒k 150-200 kg meyve al─▒nabilir. Meyveleri besleyici ve vitamin deposudur. Meyveleri olgunla┼čmadan ├Ânce koyu ye┼čil renkte, olgunla┼čmaya baslarken sar─▒, tam olgunlu─ča eri┼čince turuncu renk almaktad─▒r. Meyvelerin a─č─▒rl─▒─č─▒ yuvarlak cinslerde 600-800 gr, uzun cinslerde 1000-1600 gr aras─▒ gelmektedir. Papaya meyveleri i├žinde dilimlere b├Âl├╝nm├╝┼č, ortalama 30 cm. boyunda ve a├ž─▒k turuncu renkteki etinin ortas─▒nda kavun gibi bir kabuk i├žinde bir├žok yuvarlak ve kahverenginde k├╝├ž├╝k tohumlar─▒ (├žekirdekleri) vard─▒r. Bu ├žekirdeklerden ├╝retim yap─▒labilir. Papaya t─▒pk─▒ uzunca bir kavuna benzer ve kavun gibi dilimlere kesilerek ├ži─č olarak yenir. Ama tad─▒ tatl─▒ ise de kavun gibi sulu ve kokulu de─čildir. Bu tat daha ├žok tatl─▒ bir bal kaba─č─▒n─▒ and─▒r─▒r.

Tohumlar─▒ ile ├žo─čalt─▒l─▒r. Tohumlar─▒n─▒n yast─▒klara dikilmesi ve fideleri bir iki ayl─▒k olduktan sonra ortalama 4,5 X 4,5 m aral─▒kla ├╝retilen papaya, evcimen bir bitki oldu─ču i├žin fideler iki┼čer ├╝├žer bir araya dikilerek, dikimden bir sene sonra da olgun meyve verir. Papaya a─čac─▒n─▒n i├žinde fazla dolgu olmad─▒─č─▒ i├žin, g├Âvdesi ├žok yumu┼čak ve kabad─▒r. Bu nedenle r├╝zg├órl─▒ yerlerde bir cam gibi k─▒r─▒l─▒r. Bu zay─▒fl─▒─č─▒n─▒ ├Ânlemek amac─▒yla, papayalar daima di─čer a─ča├žlar─▒n korumas─▒ alt─▒nda ve ya evlerin ├ževresinde yeti┼čtirilir. Bir├žok yerlerde papayalar─▒n ev ├ževresine dikildi─či zaman sivrisineklerin a─čac─▒n kokusundan ka├žt─▒─č─▒ da iddia edilmektedir. Y─▒l boyu meyve veren bu bitkinin, bir y─▒l i├žinde verdi─či meyve, a─ča├ž ba┼č─▒na. 60-100 adet kadard─▒r. Meyvelerin i├žerdi─či Papaine, hazm─▒ kolayla┼čt─▒rd─▒─č─▒ i├žin papaya uzak do─ču ├╝lkelerinde ├žok ├╝retilir ve hemen hemen hi├ž bir k├Âyl├╝n├╝n bah├žesinden eksik olmaz.

Faydalar─▒
Demir, kalsiyum, potasyum, fosfor mineralleri ile A, B1, B2, C vitaminleri ve karoten (carotene – kansere kar┼č─▒ koruyucu bir madde) a├ž─▒s─▒ndan olduk├ža zengindir.

─░yi bir beta karoten kayna─č─▒d─▒r, bu v├╝cutta A vitaminine d├Ân├╝┼čt├╝r├╝l├╝r.

Papaya enerji veren bir besin olmas─▒ sebebiyle geli┼čmekte olan ├žocuklar, hamile ve emziren bayanlar i├žin m├╝kemmel bir kuvvet deposudur.

Papaya’n─▒n eski zamanlardan beri bilinen inan─▒lmaz bir ├Âzelli─či vard─▒r. Sindirimi en kolay meyvelerden biri olmas─▒n─▒n yan─▒ s─▒ra di─čer besinlerin kolayca sindirilmesine de katk─▒da bulunur. Bu i├žerdi─či ├žok say─▒da vitamin ve minerallerin yan─▒s─▒ra, meyvelerinde bulunan bol miktardaki proteolitik enzimlerden (Proteinleri eriten ve sindiren enzimler: Papain, Papaya peptidase-A ) kaynaklanmaktad─▒r. Papain’e, mide taraf─▒ndan salg─▒lanan ve proteinleri sindiren-par├žalayan enzim olan pepsin’e benzerli─či nedeniyle “Bitkisel Pepsin” ad─▒ da verilir.

Ayr─▒ca papaya da bulunan bu “papain” adl─▒ enzim yiyeceklerdeki proteinin sindirilmesine yard─▒mc─▒ olur ve ├Âzellikle mide suyu eksikli─či olmas─▒ ya da midede ├žok fazla oranda sa─čl─▒ks─▒z s─▒v─▒ bulunmas─▒ durumunda hayli etkili bir maddedir.

D├╝zenli yendi─či takdirde kab─▒zl─▒─ča, kanayan basur ve kronik ishale iyi gelir.

├çe┼čitli ara┼čt─▒rmalarda kolon kanseri ve rahim ba┼č─▒ (serviks) kanseri riskini d├╝┼č├╝rd├╝─č├╝ tespit edilmi┼čtir.

─░├žerisinde bulunan beta kiriptoksantinin en iyi ┼čekilde v├╝cuda al─▒nmas─▒ i├žin ya─čl─▒ g─▒dalarla veya normal bir ├Â─č├╝nde al─▒nmas─▒, tek ba┼č─▒na yenmesinden daha iyidir.

Sabah kahvalt─▒lar─▒n─▒n de─či┼čmez meyvesi olan papaya, mikser de s├╝t ile kar─▒┼čt─▒r─▒larak da i├žilebilir.

Ete s├╝r├╝lerek etin yumu┼čat─▒lmas─▒ i├žin de kullan─▒l─▒r.

Papayanin suyu baz─▒ cilt bozukluklar─▒na da iyi gelmektedir. ─░├žinde irin olu┼čumu olabilecek ┼či┼čkinliklere ya da do─črudan irinlere, si─čillere, sivilcelere, nas─▒rlara, normal olmayan d─▒┼čar─▒ uzanan deri ├ž─▒k─▒nt─▒lar─▒na iyi geldi─či g├Âr├╝lm├╝┼čt├╝r.

Papayan─▒n s─▒v─▒s─▒ kozmetik olarak ├žillere ve g├╝ne┼če maruz kalma sonucu olu┼čan kahverengi lekelere iyi gelip derinin p├╝r├╝zs├╝z bir g├Âr├╝n├╝m almas─▒n─▒ sa─člamaktad─▒r. Papaya ├žekirde─činden yap─▒lan macunlar, mantar gibi de─či┼čik cilt hastal─▒klar─▒na s├╝r├╝ld├╝─č├╝nde de olumlu sonu├žlar verdi─či g├Âr├╝lm├╝┼čt├╝r.

Besin de─čerleri

ADI PAPAYA
A─×IRLIK (GR) 100
ENERJ─░ (KCAL) 390
PROTE─░N 21,3 GR
TOTAL L─░P─░D (FAT) 0,14 GR
KARBONH─░DRAT 29,81
L─░F 4,8 GR
KALS─░YUM 24 MGR
FOSFOR 5 MGR
V─░TAM─░N C 61,8 GR
V─░TAM─░N E 1,12 MGR
V─░TAM─░N B6 0,019 MGR
(Visited 1 times, 1 visits today)
Click to rate this post!
[Total: 1 Average: 5]

Benzer yaz─▒lar ...

Leave a Comment