Kav─▒lca bu─čday─▒

Kav─▒lca bu─čday─▒

Kav─▒lca bu─čday─▒ Kav─▒lca bu─čday─▒ bir ├že┼čit k─▒l├ž─▒kl─▒ bu─čdayd─▒r. Kav─▒lca bu─čday─▒ tetraploiddir (2n = 4x = 28 kromozom). Evcil t├╝rleri Triticum turgidumun alt t├╝r├╝ dicoccum ve Triticum turgidum un alt t├╝r├╝ durumdur. Bitkinin yabani t├╝r├╝ Triticum turgidumun alt t├╝r├╝ dicoccoidestir. Yabani ve evcil t├╝r aras─▒ndaki ana fark yabani t├╝r├╝n olgunla┼čan tohumunun ├žatlayarak topra─ča sa├ž─▒lmas─▒d─▒r. Evcil t├╝rde ise tohum b├╝t├╝n halde kal─▒r; dolay─▒s─▒yla hasad─▒ daha kolayd─▒r. Siyez bu─čday─▒ ile birlikte, Kav─▒lca bu─čday─▒ Yak─▒n Do─čunun en erken evcille┼čtirilen mahs├╝llerindendir. Antik d├╝nyada yayg─▒n olarak k├╝lt├╝re al─▒nan bu bitki g├╝n├╝m├╝zde Avrupa ve Asyan─▒n da─čl─▒k b├Âlgelerinde…

devam─▒n─▒ oku ...

─░ncir

incir

─░ncir ─░ncir (Ficus carica), anavatan─▒ do─ču Akdeniz ve g├╝neybat─▒ Asya (T├╝rkiye’den Afganistan’a kadar) olan, a─ča├ž ya da a─ča├ž├ž─▒k nitelikli bir bitki t├╝r├╝ ve bu t├╝r├╝n meyvesidir. ─░ncir, dutgiller (Moraceae) familyas─▒na dahil olan incir (Ficus) cinsinin i├žerdi─či yakla┼č─▒k 800 kadar t├╝r i├žinde ticari ├Âneme sahip meyve veren tek bitkidir. Di┼či ve erkek olarak a─ča├žlar─▒ ikiye ayr─▒l─▒r, ayn─▒ a─ča├ž ├╝st├╝nde hem di┼či hem de erkek nitelikli organlar bulunmaz. Di┼či a─ča├žlar─▒n meyvesi b├╝y├╝k ve fazlad─▒r, erkek a─ča├žlar─▒n ise ufak ve az meyvesi bulunmakla meyvesi di┼čilerininki gibi yenilebilir lezzette de de─čildir ancak tozla┼čma i├žin…

devam─▒n─▒ oku ...

Çilek kurusu

Çilek kurusu

├çilek ­čŹô ├çilek (Fragaria), g├╝lgiller (Rosaceae) familyas─▒ i├žinde yer alan bir bitki cinsi ve bu cins i├žinde yer alan t├╝rlerin meyvelerinin ortak ad─▒d─▒r. D├╝nyada, adland─▒r─▒lm─▒┼č 20’den fazla ├žilek t├╝r├╝ vard─▒r; ayr─▒ca, ├že┼čitli melezler ve k├╝ltivarlar da bulunur. D├╝nya ├žap─▒nda ticari olarak en ├žok yeti┼čtirilen ├žilekler, bah├že ├žile─či olarak adland─▒r─▒lan Fragaria ├Ś ananassa melezinin k├╝ltivarlar─▒d─▒r. ├çilekler, yo─čun C vitamini bar─▒nd─▒r─▒rlar. ├çilek kurusu Kurutulmu┼č ├žilek, taze ├žile─čin kurutulmu┼č ┼čeklidir. ├çilek yakla┼č─▒k %90-92 civar─▒nda su i├žerir. Bu nedenle kurutma sonucunda yakla┼č─▒k 12 kg ├žilekten 1 kg ├žilek kurusu kalmaktad─▒r. Kurutma esnas─▒nda ├╝r├╝ndeki su…

devam─▒n─▒ oku ...

Erik kurusu

Erik kurusu

Erik Erik, g├╝lgiller (Rosaceae) familyas─▒ndan Prunus cinsinden meyvesi yenen baz─▒ a─ča├ž t├╝rlerinin ortak ad─▒. T├╝rkiye’de Do─ču Anadolu B├Âlgesi’nin y├╝ksek yayla m─▒nt─▒kas─▒ ile, G├╝neydo─ču Anadolu B├Âlgesi’nin kurak ve ├žok s─▒cak bir k─▒s─▒m yerleri hari├ž her tarafta yeti┼čir. Erkenci d├Ânem can eri─čini yaz ortalar─▒nda olgunla┼čan Japon eri─či (P. salicina) takip eder. A─čustosta olgunla┼čmaya ba┼člayan Avrupa eri─či (P. domestica) ise ekim ay─▒na kadar yenebilir. Farkl─▒ d├Ânemlerde olgunla┼čan eri─čin, farkl─▒ bi├žim ve b├╝y├╝kl├╝kteki meyvelerinin ince kabu─ču, t├╝rlere g├Âre ye┼čil, sar─▒, k─▒rm─▒z─▒ ve mor renklerdedir. T├╝rkiye’de en tan─▒nm─▒┼č erik ├že┼čitleri can eri─či, papaz eri─či, m├╝rd├╝m…

devam─▒n─▒ oku ...

Elma kurusu

Elma Kurusu

Elma ­čŹÄ Elma (Malus domestica), g├╝lgiller (Rosaceae) familyas─▒ndan k├╝lt├╝r├╝ yap─▒lan bir meyve t├╝r├╝. Eski T├╝rk├žede “alma” diye bilinen ad─▒n─▒n, meyvenin rengi olan “al” (k─▒rm─▒z─▒)’dan geldi─či bilinmektedir. Elman─▒n ilk olarak Kuzey Anadolu’da, G├╝ney Kafkaslar, Rusya’n─▒n g├╝neybat─▒s─▒nda kalan b├Âlgeler ve Orta Asya (Kazakistan’─▒n do─čusu) dolaylar─▒nda ortaya ├ž─▒kt─▒─č─▒ san─▒lmaktad─▒r. T├╝r, b├╝t├╝n d├╝nyaya Orta Asya’dan yay─▒lm─▒┼čt─▒r. Besin de─čeri ├žok y├╝ksek olan bir meyvesi vard─▒r. Tarih boyunca k├╝lt├╝r ├žal─▒┼čmalar─▒yla 1000 farkl─▒ elma ├že┼čidi ├╝retildi─či tahmin edilmektedir. Elma kurusu Elma kurusu, Mevsiminde bol olan elmalar─▒ sizde evinizde kurutarak k─▒┼ča saklayabilir ve g├Ân├╝l rahatl─▒─č─▒yla t├╝ketebilirsiniz. Elma kurusu…

devam─▒n─▒ oku ...

Armut Kurusu

Armut Kurusu

Armut Armut, g├╝lgiller (Rosaceae) familyas─▒n─▒n Amygdaloideae alt familyas─▒nda s─▒n─▒flanan Pyrus cinsine ait a─ča├ž nitelikli bitki t├╝rleriyle, bu t├╝rlerden baz─▒lar─▒n─▒n yenilebilir meyvelerinin ortak ad─▒. Her iki yar─▒k├╝renin ─▒l─▒man iklim ku┼ča─č─▒ ├╝lkelerinde yeti┼čtirilen armut, d├╝nyan─▒n en ├Ânemli meyve a─ča├žlar─▒ndan biridir. Armut a─čac─▒ tepeye do─čru geni┼čleyen ve olgunla┼čt─▒─č─▒nda 13 m’ye ula┼čan boyuyla elma a─čac─▒ndan daha uzun ve daha diktir. Armut, genellikle bir ya┼č─▒ndaki ana├ž armut fidanlar─▒ ├╝zerine a┼č─▒lama ya da ├želikleme yoluyla ├╝retilir. Armut a─ča├žlar─▒ olduk├ža uzun ├Âm├╝rl├╝d├╝r (50-75 y─▒l) ve iyi bak─▒l─▒p budanmazsa boylar─▒ iyice uzar. Dikildikten 4-7 y─▒l sonra meyve vermeye…

devam─▒n─▒ oku ...

Dut Kurusu

Dut Kurusu

Dut Dut olarak yayg─▒n olarak bilinen Moraceae familyas─▒ndaki ├ži├žekli bitkilerin bir cinsi olan Morus ├že┼čitli yaprak d├Âken a─ča├ž t├╝rlerinden olu┼čur ve d├╝nyan─▒n bir├žok ─▒l─▒man b├Âlgesinde yabani olarak yeti┼čir ve ekimi yap─▒l─▒r. Genel olarak, bitkinin g├Âr├╝n├╝┼čte en iyi bilinen ├že┼čidin meyve rengine g├Âre adland─▒r─▒lan ├╝├ž ana t├╝r├╝ vard─▒r: ├žok say─▒da ├že┼čitleriyle beyaz, k─▒rm─▒z─▒ ve karadut (s─▒ras─▒yla Morus alba, rubra ve nigra) ancak taksonomi’de 200’den fazla t├╝r tan─▒mlanm─▒┼čt─▒r. “Beyaz dut” ad─▒, Avrupal─▒ taksonomistler taraf─▒ndan isimlendirilen ilk ├Ârneklerin beyaz meyveleri i├žin ├Âd├╝llendirilmi┼č k├╝lt├╝rl├╝ bir mutasyon olmas─▒, ancak yabani a─ča├žlar─▒n di─čer dutlar gibi siyah…

devam─▒n─▒ oku ...

Kuru Kay─▒s─▒

Kuru Kay─▒s─▒

Kay─▒s─▒ ­čŹĹ Kay─▒s─▒ (Prunus armeniaca), 2ÔÇô10 m y├╝ksekli─činde, dikensi ve t├╝ys├╝z Prunus cinsinden bir a─ča├žt─▒r. Kay─▒s─▒, co─črafi olarak d├╝nyan─▒n ├žo─ču yerine da─č─▒lm─▒┼č olsa da daha ├žok Akdeniz’e yak─▒n olan ├╝lkelerde Avrupa, Orta Asya, Amerika ve Afrika k─▒talar─▒na yay─▒lm─▒┼č ve burada yeti┼čme alanlar─▒ bulmu┼čtur. Malatya Kay─▒s─▒ Ara┼čt─▒rma Enstit├╝s├╝ verilerine g├Âre T├╝rkiye’deki tescilli ├že┼čitler; Alkaya, Alyanak, Aprikoz, Casna Drenova, ├çatalo─člu, ├çi─čili ─░zmir, ├ç├Âlo─člu, Eski Malatya, Ethembey, Hac─▒halilo─člu, Hasanbey, ─░mrahor, ─░ri Bitirgen, Kabaa┼č─▒, Karacabey, Kuru Kabuk, Levent, Mahmudun Eri─či, Mektep, Ordubat, Proyma, Roxana, Sak─▒t-2, So─čanc─▒, Stark Early Orange, ┼×am, Turfanda ─░zmir ve ┼×ekerpare’dir.…

devam─▒n─▒ oku ...

Kuru ├ťz├╝m

Kuru ├ťz├╝m

├ťz├╝m ├ťz├╝m, asmagiller (Vitaceae) familyas─▒n─▒n Vitis cinsinden sar─▒lgan bitkilere verilen ad. Yery├╝z├╝nde k├╝lt├╝r├╝ yap─▒lan en eski meyve t├╝rlerinden biridir. Tarih├žesi M├ľ 5000 y─▒l─▒na kadar dayan─▒r. Anavatan─▒ Anadolu’yu da i├žine alan K├╝├ž├╝k Asya, Kafkasya’y─▒ da kapsayan b├Âlgedir. Di─čer meyvelerle k─▒yasland─▒─č─▒nda en fazla ├že┼čide sahip olan t├╝rlerden biri olan ├╝z├╝m├╝n 15.000’nin ├╝zerinde ├že┼čidi bulundu─ču tahmin edilmektedir. Anavatan─▒ Anadolu olan ├že┼čitler 1.200’├╝n ├╝zerindedir. Bu ├že┼čitlerden olu┼čturulmu┼č Mill├« Koleksiyon Ba─č─▒, Tekirda─č Ba─čc─▒l─▒k Ara┼čt─▒rma Enstit├╝s├╝nde bulunmaktad─▒r. Bunlar─▒n 50-60 kadar─▒n─▒n ekonomik ├╝retimi yap─▒lmaktad─▒r. Kuru ├ťz├╝m Kuru ├╝z├╝m ┼čifa deposu olarak beslenmemizde ├Ânemli bir yere sahiptir. Kuru…

devam─▒n─▒ oku ...

Ku┼č ├╝z├╝m├╝

Ku┼č ├╝z├╝m├╝

Ku┼č ├╝z├╝m├╝ Ku┼č├╝z├╝m├╝ ya da Ku┼č ├╝z├╝m├╝, kurutulmu┼č bir t├╝r k├╝├ž├╝k siyah ├╝z├╝m. T├╝rk mutfa─č─▒nda genellikle dolma, sarma, i├ž pilav─▒ gibi yemeklerde ├žam f─▒st─▒─č─▒ ile birlikte kullan─▒l─▒r. Zerde ve a┼čure gibi baz─▒ tatl─▒ t├╝rlerinde kullan─▒l─▒yor. Ku┼č ├╝z├╝m├╝ asl─▒nda bekta┼či ├╝z├╝m├╝nden gelirler. ─░ngilizce’de “ku┼č ├╝z├╝m├╝” ad─▒n─▒ 1550’lerde alm─▒┼čt─▒r ancak bunun sebebi ┼čekillerinin Yunanistan’daki ku┼č ├╝z├╝mlerine benziyor olmalar─▒d─▒r. Asl─▒nda kurumu┼č ├╝z├╝mlerdir ve siyah, k─▒m─▒z─▒, ye┼čil, mor ve pembe renklerde olurlar. En yayg─▒n olanlar─▒ siyah ve k─▒rm─▒z─▒ olanlar─▒d─▒r ve genellikle yemeklerde kullan─▒l─▒rlar. Beyaz ku┼č ├╝z├╝m├╝ k─▒rm─▒z─▒ ku┼č ├╝z├╝m├╝nden t├╝remi┼čtir ve pembe ku┼č ├╝z├╝mleri…

devam─▒n─▒ oku ...